چرا من زبان یاد نمی‌گیرم؟

از اولین جلسه‌ای که به کلاس زبان رفتم، در یادگیری گرامر، لغات جدید، اصطلاحات و بکارگیری آن‌ها مشکلی نداشتم. همیشه نورچشمی معلم‌ها بودم و همین سبب تشویق من برای یادگیری بیشتر می‌شد. وقتی هم‌کلاسی‌هایم اشتباهات فاحش گرامری داشتند یا کلمات را فراموش می‌کردند و معلم آنها را اصلاح می‌کرد، حوصله‌ام سر می‌رفت که چرا وقت کلاس را برای تکرار مکررات می‌گیرند. جملاتی مثل:«میشه دوباره توضیح بدید؟» یا «من این تیکه رو یاد نمی‌گیرم» برای من نامفهوم بود و گاهی باعث می‌شد از کوره در بروم. از نظر من هیچ چیز دشوار و یاد نگرفتنی در کتاب‌ها وجود نداشت. آخرین جلسه‌ای که به کلاس زبان رفتم، مربوط می‌شود به هشت سال پیش و در این مدت با اینکه از انگلیسی استفاده می‌کردم اما آن را تحصیل نکردم. چند ماه پیش مجبور شدم برای شرکت در یک آزمون، زبان انگلیسی بخوانم. منبع امتحانی پر از لغاتی بود که تا آن لحظه نه دیده بودم و نه شنیده بودم. با خودم گفتم «اگه من زبان بلدم پس اینا چیه؟» و بعد از چند روز که برای مرور به اول کتاب برگشتم، سوالم تبدیل شد به: «من چرا یاد نمی‌گیریم؟» و تازه توانستم حس خیلی از هم‌کلاسی‌ها و دوستانم را درک کنم. هضم این احساس برای من به مراتب سنگین‌تر هم بود؛ آیا در یک آن، کالسکه‌ام به کدو تبدیل شده‌بود و توانایی یادگیری زبان را از دست داده‌بودم؟ برای پیدا کرن جواب سوالم دست به‌کار شدم و حاصل جست‌وجوهایم را با شما به اشتراک می‌گذارم.

ابتدا باید در مورد دوکلمه‌ی کلیدی “زبان” و “یادگیری” به توافق برسیم:

در این مقاله منظور من از “زبان” صرفا زبان انگلیسی نیست. بلکه هر زبانی است به‌غیر از زبان مادری، که فهمیدن و صحبت به آن (به هر دلیلی) برای ما تبدیل به دغدغه شده است.

معنای جامع یادگیری عبارت است از ایجاد تغییر نسبتا پایدار در رفتار که از تجربه ناشی می‌شود و نمی‌توان آن را به حالت‌های موقتی بدن مانند آنچه بر اثر بیماری یا خستگی روی می‌دهد، نسبت داد.

یادگیری زبان به‌طور اخص یعنی توانایی برقراری ارتباط با زبان دوم(خارجی). که این ارتباط شامل تولید نشانه‌های زبانی (صحبت کردن و نوشتن)، دریافت (گوش دادن و خواندن) و فهم آن‌ها می‌شود.

قبل از هر چیز باید بدانیم که یادگیری زبان دوم با یادگیری زبان مادری و سایر علوم متفاوت است. هنگامی که آموزش زبان را شروع می‌کنیم، مباحث زبان‌شناسی( لغت، تلفظ و گرامر)، جنبه‌ی اجتماعی زبان مبدا(ادب و منش و …) و نحوه‌ی بکارگیری زبان (ارائه سخنرانی و …) را خواهیم آموخت.

در یک تقسیم‌بندی کلی‌تر، صحبت کردن، فهم شنیده‌ها، خواندن متن و نوشتن، بخش‌هایی است که می‌آموزیم.

بی‌انصافی است اگر ضعف در یکی از این جنبه‌ها را به دیگر بخش‌ها تعمیم بدهیم و بی برو_برگرد بگوییم:«من زبان یاد نمی‌گیرم». “پیشرفت نداشتن” را جایگزین “یادگرفتن” کنیم. حالا ریز شدن در مسئله و مشخص کردن اینکه دقیقا در کدام قسمت پیشرفت نداریم، ما را چند قدم در حل مسئله جلو خواهد انداخت.

 

تفاوت سطح پیشرفته و مبتدی (پیشرفته‌ها بخوانند)

 لغات و قواعدی که در سطح پیشرفته یاد می‌گیریم، کاربرد کمتری دارند. و در این مرحله، زمان بیشتری نیاز است تا از یک سطح زبانی به سطح دیگر ارتقا پیدا کنیم. به همین سبب کسانی که در سطح پیشرفته هستند، فکر می‌کنند عملکرد پیشین را ندارند.

* در سطوح بالاتر، اعتماد به‌نفس و دانش زبانی بیشتر است و بیشتر حجم اطلاعات، از منابعی به‌غیر از کتاب درسی به‌دست می‌آید.

یکی از مشکلات اساسی کسانی که در سطح پیشرفته هستند، بخش شنیداری زبان و فهم آن است. گوش دادن تمرکز بالایی می‌طلبد و انرژی زیادی از ما می‌گیرد. به همین خاطر اکثر ما از تمرین گوش دادن گریزانیم و این کم‌کاری را به یاد نگرفتن تعبیر می‌کنیم. بهتر است همواره به خودمان یادآور شویم: در هر سطحی که باشیم، رشد نتیجه‌ی تلاش است.

شاید بد نباشد برنامه‌ مطالعاتی را با در نظر گرفتن موارد زیر بازبینی کنیم:

در برنامه‌ی روزانه، بیش از حد برای قواعد دستوری وقت نمی‌گذارم.

در روز خودم را با تعداد بسیار زیادی از کلمات جدید بمباران نمی‌کنم.

جملات بی‌معنی را تکرار نمی‌کنم. در عوض جملاتی می‌سازم که احساسات عمیق و تجربیات شخصی خودم را نشان می‌دهد.

حتما هرروز روی مهارت شنیداری کار می‌کنم.

 *در سیستم آموزشی، افراد برای اصلاح اشتباهات بیش از حد به معلم وابسته می‌شوند. پس از مدتی باید شیوه‌های خودآموز و رفع اشکال را یاد بگیرید.

عوامل موثر بر یادگیری زبان دوم

یادگیری زبان دوم به دو گروه از عوامل بستگی دارد: محیط آموزشی (شامل مواردی مثل محتوای آموزشی، متد آموزشی، جدیت و میزان سختی برنامه و محتوای آموزشی، آموزش گروهی و تبادل، میزان دسترسی به منابع آموزشی) و دیگری تفاوت‌های فردی.

در این مقاله قصد صحبت کردن درمورد محیط آموزشی را ندارم و در مورد ویژگی‌های شخصی مفصل نوشته‌ام. جالب است بدانید تفاوتهای فردی آنقدر اهمیت دارد که چپ دست یا راست بودن هم می‌تواند بر کیفیت و نحوه‌ی یادگیری تاثیرگذار باشد.

* این باورهای ما هستند که دنیای پیرامون مارا می‌سازند و تفاوت در همین باورهاست که سبب تفاوت عملکرد افراد مختلف می‌شود. وقتی درباره‌ی زبان‌آموزی صحبت می‌کنیم، باورهایی وجود دارد که در میان اکثر افراد مشترک هستند و مانع پیشرفت می‌شوند. مرور این باورها و تجدید نظر درمورد آنها مفید خواهد بود.

همه‌ی افراد مثل هم یاد می‌گیرند

سبک یادگیری مثل اثر انگشت، منحصر بفرد است. شناخت سبک یادگیری، به شما کمک می‌کند تا بر روند یادگیری خود مسلط شوید. برای پی بردن به سبک خودتان، می‌توانید از افراد متخصص یا برخی آزمون‌ها استفاده کنید.

هشدار: از مقایسه‌ی خود با دیگران بپرهیزید!

در زیر چند به چند مورد از عواملی که سبب تفاوت‌های فردی می‌شوند، اشاره میکنم. 

هدف از یادگیری زبان

هدف شما از یادگیری زبان بسیار مهم است. در سراسر دنیا توانایی افراد در استفاده از زبان، با توجه به نمره‌ی آن‌ها در آزمون‌هایی مثل آزمون آیلتس سنجیده می‌شود. باید توجه داشت که این‌گونه آزمون‌ها توانایی شما برای استفاده از زبان در سطح آکادمیک را مورد بررسی قرار می‌دهند و اگر هدف شما تنها خواندن مطالب اینترنتی به زبان مورد نظرتان است، این معیار برای ارزیابی خودتان چندان مناسب نیست.

جنسیت

 میزان تعاملات در هر دو جنس، و برخی تفاوت‌ها مثل میزان تمرکز در یک موفعیت خاص، بر یادگیری زبان اثرگذار است.

ترس از اشتباه کردن و زیر سوال رفتن شخصیت، بیشتر در مردان دیده می‌شود. در صورتی که وسواس برای بکاربردن درست‌ترین کلمات و شکل فعل، در خانم‌ها بیشتر است. به این مورد اشاره کردم تا بر تفاوت‌های فردی بیشتر تاکید کنم. شما بهتر است در عین آگاهی از این موضوع، به اینکه دختر یا پسر هستید فکر نکنید و فقط صحبت کنید.

 

اعتماد به‌نفس

  درمدارس فقط مباحث دستور زبان و لغت تدریس می‌شود، ولی در محیط خارج، از شما می‌خواهند که صحبت کنید با اینکه پیش از این هیچ تمرینی نداشته‌اید و آماده نیستید. در این شرایط کاری که فکر می‌کنید درست است را انجام دهید. حتی اگر دیگران مسخره‌تان می‌کنند، صحبت کنید. هرچه زودتر اشتباه کنید، زودتر یاد می‌گیرید.

همزمان روی اعتمادبه‌نفستان کار کنید.افرادی که اعتماد بنفس بیشتری دارند، سریع‌تر شروع به صحبت کردن می‌کنند، سریعتر اشتباه می‌کنند و زودتر هم یاد می‌گیرند. همین موفقیت‌های کوچک، سبب تشویق بیشتر آنها برای ادامه‌ی مسیر می‌شود.

استفاده از حافظه‌ی کوتاه‌مدت

بعضی افراد ترجیح می‌دهند بنویسند تا فرصت برای اصلاح اشتباهات داشته باشند. این نوعی استفاده از حافظه‌ی کوتاه مدت است. اما  تا اطلاعات زبانی به حافظه‌ی بلند مدت وارد نشوند، دستیابی دوباره به آن‌ها مشکل ویا غیرممکن است. تنها مسیر منتهی به حافظه‌ی بلندمدت، تمرین مداوم است.

ترس از دستور زبان و کلمات

این مورد، مهمترین مانع در بکارگیری دانش زبانی است. وقتی از ابتدای آموزش، حجم انبوهی از قواعد و لغات جدید به دانش‌آموزان ارائه می‌شود، آنها دائما به این فکر می‌کنند که جای درست کلمه کجاست، شکل صحیح فعل چیست، کدام لغت مناسب تر است و… این باعث می‌شود اصلا صحبت نکنند و یا در هنگام مکالمات دوطرفه، خیلی کند پاسخگو باشند.

اگر از کسانی هستید که با این مسئله مواجه هستید، گنجینه‌ی لغات خودتان را با یاگیری ریشه‌ها، کلمات هم‌معنی و مخالف‌ها غنی کنید تا اگر کلمه‌ای را فراموش کردید، از جایگزین آن استفاده کنید.

برای اینکه در گرامر ورزیده شوید، بیشتر بخوانید و بیشتر بنویسید.

انگیزه و اشتیاق

هرچقدر فعالیت‌ها و محتوای آموزشی برای شما معنادارتر باشد، یادگیری آسان‌تر است.

اگر یک زبان را به‌طور خودآموز یاد می‌گیرید، به این مورد بسیار توجه کنید. علایق شما می‌تواند مشوقی برای یادگیری باشد. مثلا اگر جز افراد شکمو هستید و به آشپزی علاقه دارید، می‌توانید با یک تیر دو نشان بزنید: هم ایتالیایی یاد بگیرید هم دستورهای جدید غذایی.

شرایط احساسی

غم، استرس، خشم و ترس از قضاوت شدن؛ باعث می‌شود حرف‌های طرف مقابل را نفهمید و جواب درست ندهید!

اگر عصبانی هستید، صحبت نکنید

روی چیزی که می‌شنوید تمرکز کنید

دیگه از من گذشته

 اینکه آموزش زبان را از چه سنی شروع می‌کنید و میزان یادگیری در سنین مختلف، بر یادگیری شما تاثیرگذار است. عموم مردم تصور می‌کنند کودکان در یادگیری زبان بهتر عمل می‌کنند و از بسیاری شنیده‌ام که می‌گویند:«دیگه از من گذشته» یا «بچه‌ها خوب یاد می‌گیرند». خوب است بدانید محققین همچین نظری ندارند. سیستم شناختی در بزرگسالان پیشرفته‌تر است و باید اطلاعات جدیدی روی آن بارگذاری شود. اما مغز کودکان باید از ابتدا شروع کند به ساخت یک سیستم شناختی و این کار چندان ساده نیست. بزرگسالان نسبت به لغت جدید، قواعد و ساخت‌های زبانی حساس‌ترند و راحت‌تر از یک سطح زبانی به سطح دیگر می‌روند(مثلا از سطح آ1 به آ2).

کودکان سریعتر به بومیان زبان شبیه می‌شوند.

من با زبان میانه‌ای ندارم

به شما حق می‌دهم تا لذت دانستن یک زبان دیگر را نچشیده باشید، میانه‌ای با آن نداشته باشید. حتما شنیده‌اید که رابطه‌ی خوب پیدا کردنی نست، ساختنی است. پیشنهاد می‌کنم هرچه زودتر برای بهبود روابط خود با زبان‌های بیگانه، اقدامی عملی انجام دهید.(فیلم ببینید، آهنگ گوش بدهید و…) به یاد داشته باشید شما مجبور نیستید انگلیسی یادبگیرید، بین شش تا هفت هزار زبان زنده در دنیا وجود دارد که آموختن هرکدام از آن‌ها، درهای تازه‌ای به روی شما باز می‌کند.

پدیده‌ای وجود دارد به نام انگلیسی هراسی(آنگلو فوبیا). به این شکل که فرد از انگلیسی صحبت کردن بیزار است و وقتی دیگران انگلیسی صحبت می‌کنند، حاضر به شنیدن نیست. امیدوارم “میانه نداشتن” شما با زبان، از این نوع حاد نباشد.

یادگیری زبان حوصله‌ام را سر می‌برد

دنیای زبان‌ها آنقدر متنوع است که گمان نمی‌کنم کسی حوصله‌اش سر برود. دلایلتان برای یادگیری زبان را بنویسید و هرچندوقت یکبار آنهارا مرور کنید.

لذتی که در فهم یک زبان خارجی نهفته است، قابل وصف نیست.

سخت می‌توانم چنین لذتی را به زبان مادری‌ام بیان کنم

مونیا خان

وقت کافی برای یادگیری زبان ندارم

موضوع نداشتن وقت نیست. موضوع این است که شما وقتتان را به چه چیزی اختصاص می‌دهید. اینستاگرام؟ در این صورت می‌توانید اینفلوئنسرهایی که به زبان مورد نظر شما صحبت می‌کنند را فالو کنید و خودتان را در معرض زبان دلخواهتان قرار دهید.

به‌علاوه من زبان ترکی را با روزانه پانزده دقیقه درس خواندن آموختم. فکر نمی‌کنم یک ربع در بیست و چهار ساعت، زمان زیادی باشد.

پول کافی برای شرکت در کلاس ندارم

 علاوه‌بر گوگل، یوتیوب هم رایگان است. در اینگونه فضاها، افراد از ملیت‌های مختلف با دیدگاه‌های متفاوت نسبت به زبان، برای آموزش از روش‌های گوناگون استفاده می‌کنند و شما با چند سرچ ساده می‌توانید مناسب‌ترین فرد و شیوه را انتخاب و از آن استفاده کنید.

از صحبت کردن خجالت می‌کشم

ترس از شکست و خجالتی بودن، زمانی ایجاد می‌شود که بیشتر ازفکر کردن به موضوع، به این فکر کنید که دیگران چه فکر می‌کنند. بهتر است تمرین کنید تا از دید شماتت‌بار دیگران به خودتان نگاه نکنید.

زبانی که دوست دارم با فارسی خیلی متفاوت است

 هیچ دو زبانی شبیه به هم نیستند. و این یکی از مواردی است که آشنایی با زبان‌های مختلف را برای من جذاب‌تر می‌کند. تفاوت‌ها تا زمانی که مبتدی هستید آزاردهنده است و پس از آن چندان به چشم نمی‌آیند. مهم‌ترین تفاوتی که می‌توان به آن اشاره کرد، تفاوت در تلفظ حروف مختلف است. مثلا تلفظ “ر” در هندی و فارسی متفاوت است. این مشکل با شنیدن بیشتر، به راحتی حل میشود.

باید به کشور موردنظر سفر کنم تا زبانشان را یاد بگیرم

 بدون شک بودن در محیط و ارتباط با بومیان، سریع‌ترین روش یادگیری یک زبان است. اگر شما از افرادی هستید که فکر می‌کنید زبان را فقط در یک ارتباط دوطرفه یادمی‌گیرید و به هیچ وجه از این فرضیه کوتاه نمی‌آیید، می‌توانید در دنیای اینترنت با بومیان زیادی آشنا شوید و با آنها به گفتوگو بپردازید. اپلیکیشن‌هایی مثل آی-تاکی، به‌طور اختصاصی برای این منظور طراحی شده‌اند.

هیچوقت نمی‌توانم با لهجه صحبت کنم

کسی از شما انتظار ندارد به خوبی یک بومی صحبت کنید. در هر زبان برخی اشتباهات تلفظی سبب کج‌فهمی می‌شود. کافی است روی این موارد تمرکز و با شنیدن و تمرین بیشتر، این اشکالات را در صحبت کردن خود برطرف کنید. لهجه‌ی اصیل و نزدیک به بومیان، برای شما تنها یک مزیت به حساب می‌آید.

هیچ‌وقت نمی‌توانم به‌طور عالی یک زبان را یاد بگیرم

 تعریف دقیقی برای عالی و هیچ نقطه‌ی پایانی برای اقیانوس یک “زبان” وجود ندارد. آیا می‌توانید ادعا کنید که فارسی را تمام و کمال بلد هستید؟ بهتر است ابتدا هدف خود از یادگیری زبان را مشخص کنید و ذره ذره به یادگیری بپردازید تا از غرق شدن در این اقیانوس نترسید.

4 دیدگاه روشن چرا من زبان یاد نمی‌گیرم؟

  • ممنونم. کامل و کاربردی بود. جمله ی در هر سطحی که باشیم رشد نتیجه ی تلاش است انگیزه بخش بود. خواندن تفاوتهای فردی در یادگیری زبان هم مفید بود.

  • من هم خواستم زبان چینی یاد بگیرم و دلیلم برای این کار این بود که کتاب‌های چینی توی ایران از انگلیسی ترجمه شدن و ترجمه‌شون چندان خوب نیست. وقتی هم شروع کردم به یادگیری این زبان خیلی فشار زیادی بهم وارد شد و حس کردم انگار حتی یادگیری یک کلمه یک ماه طول می‌کشه و چون پیشرفته خیلی کند بود دیگه رها کردم.

    • سلام فاطمه‌جان. متاسفانه زبان های شرقی انقدر غریبه هستند که به من هم همچین حسی میدن. امیدوارم زودتر انگیزه ی قبل رو پیدا کنیم و پرقدرتتر از قبل تمرین کنیم و یاد بگیریم

دیدگاه خود را بنویسید:

آدرس ایمیل شما نمایش داده نخواهد شد.

فوتر سایت